XUÂN QUỲNH- LƯU QUANG VŨ

By Phạm Ngọc Luận


 

XUÂN QUỲNH- LƯU QUANG VŨ HƯƠNG ĐỜI ĐỂ LẠI

Nhiều năm sau những người ái mộ vẫn không thôi tìm hiểu về vụ tai nạn đầy thương tâm Xuân Quỳnh- Lưu Quang Vũ và cháu Quỳnh Thơ. Để tưởng nhớ Xuân Quỳnh- Lưu Quang Vũ tôi xin cung cấp đến những người bạn của mình các độc giả thường xuyên của phamngocluan.vnweblogs.com những thông tin xung quanh vụ tai nạn và những điều mà bạn đọc luôn quan tâm chia sẻ đến gia đình các nạn nhân bởi với triệu triệu trái tim người Việt thì  tài năng và  tình yêu của Lưu Quang Vũ- Xuân Quỳnh mãi mãi là vĩnh cửu. Đi tìm lại tư liệu về những ngày cuối cùng của vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh chúng tôi lại thêm một lần được được nghe những nhân chứng lịch sử nói về tài năng của họ. Loạt bài này như một nén nhang của kẻ hậu thế cúi đầu trước vợ chồng nhà nghệ sĩ tài danh yểu mệnh đất Hà thành.

Mùa hè định mệnh!

Một ngày mùa hè năm 1988 giới văn nghệ sỹ và công chúng bàng hoàng hay tin: Vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh lâm nạn trong vụ tai nạn giao thông ở Hải Dương. Sự nổi tiếng của cặp vợ chồng nghệ sĩ tài danh này đã khiến cho việc ra đi của họ trở nên bí ẩn trong lòng công chúng.

Lưu Quang Vũ và Xuân Quỳnh đến với nhau dâng hiến cho nhau trọn vẹn 15 năm để rồi cả hai ra đi trong niềm nuối tiếc vô hạn của người thân bạn bè và công chúng. Mùa hè 1988 là mùa hè đặc biệt liên tiếp trong mấy tháng có quá nhiều biến cố xảy đến với gia đình họ Lưu và vụ tai nạn mang đi cùng lúc ba sinh mạng là biến cố lớn nhất đã nhiều năm trôi qua nhưng nhiều người không thể quên.

Những tác phẩm để đời

Năm 1973 Lưu Quang Vũ đến với Xuân Quỳnh khi mỗi người đã có một con riêng. Xuân Quỳnh hơn Lưu Quang Vũ 6 tuổi nhưng hai người đã "bất chấp tất cả" để trở thành vợ chồng và sống với nhau rất hạnh phúc. Đến tháng 2/1975 họ sinh được một con trai là Lưu Quỳnh Thơ (nhiều người vẫn lầm tưởng là con gái). Năm 1979 Lưu Quang Vũ bắt đầu trở thành nhà viết kịch bằng vở "Sống mãi tuổi 17". Vở diễn được Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng tham gia Hội diễn sân khấu toàn quốc năm 1980. Sang năm 1981 sau khi cha ông - nhà viết kịch Lưu Quang Thuận - qua đời Lưu Quang Vũ hoàn thành kịch bản "Nàng Sita" dở dang của người cha quá cố để lại. Kể từ đó ông bắt đầu sáng tác với một tốc độ phi thường khiến cho các đồng nghiệp đều phải nể phục. Em ruột Lưu Quang Vũ là PGS.TS Lưu Khánh Thơ năm nay 48 tuổi. Bà Thơ hiện là Trưởng ban biên tập - Trị sự của Tạp chí Văn học. Trong ngôi nhà nằm khép mình ở một ngõ nhỏ trên đường Nguyễn Trãi (Hà Nội) bà Thơ kể về sức làm việc của người anh với niềm tự hào dâng đầy khoé mắt: "Nhà tôi có 6 anh chị em chỉ có duy nhất tôi là gái. Anh Vũ bước chân vào văn đàn rất sớm và những năm 1980 thì tài năng của anh thực sự vào độ chín". Bà Thơ kể lại rằng ngày đó Lưu Quang Vũ làm việc quên ăn quên ngủ. Anh có 2 thói quen đã hình thành từ rất lâu: Đi dạo đêm và uống cà phê vỉa hè buổi sáng. Nhưng rồi anh phải bỏ cả hai thói quen ấy vì công việc. "Ngày ấy tôi rất thương anh đến cả những thói quen bình dị nhất cũng phải từ bỏ để lao vào việc" bà Thơ nói. Sân khấu kịch những năm 80 từ Bắc vào Nam tràn ngập kịch Lưu Quang Vũ. Đi đến đâu cũng thấy kịch của anh. Nhiều đêm có tới 6-7 vở kịch của anh được diễn cùng lúc ở các rạp cả nước. Nhiều người gọi sân khấu kịch lúc đó là sân khấu Lưu Quang Vũ. Ngay cả đến bây giờ những "Hồn Trương Ba da hàng thịt"; "Tôi và chúng ta" "Bệnh sĩ" "Lời thề thứ chín"... các tác phẩm vang danh ấy vẫn được nhắc đến hàng ngày. Nói về sức làm việc của anh ruột mình nhà báo Lưu Quang Định nói: "Chỉ trong vòng 8 năm kể từ khi bước vào sân khấu cho đến khi nằm xuống Lưu Quang Vũ đã viết hơn 50 vở kịch hầu hết đã được dàn dựng. Đó là còn chưa kể hàng trăm bài thơ truyện ngắn bài báo...

Người ta vẫn thường hỏi Lưu Quang Vũ lấy đâu ra thời gian năng lượng để hoàn thành một khối lượng công việc đồ sộ như vậy trong một thời gian ngắn như thế? Ngay cả bạn bè đồng nghiệp và cả những người thân trong gia đình nhiều lúc cũng không trả lời nổi câu hỏi đó".

Viết như chạy nước rút!

Những vở kịch đã khiến cho công chúng ngày càng yêu mến Lưu Quang Vũ. Vợ chồng ông trở nên nổi tiếng hơn bao giờ hết và hầu như trên các văn đàn thời đó thơ tình Xuân Quỳnh kịch Lưu Quang Vũ là những đề tài luôn nóng bỏng thu hút sự chú ý của tuyệt đại đa số công chúng yêu Văn chương - nghệ thuật.  Mùa hè năm 1988 là mùa hè cuối cùng của vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh. Đó cũng là khoảng thời gian mà Lưu Quang Vũ làm việc với năng suất phi thường. Trong mùa hè ấy những biến cố cũng dồn dập xảy đến với gia đình ông. Nhà báo Lưu Quang Định nhớ lại: Mùa hè năm đó tôi mới 22 tuổi đang là sinh viên năm thứ hai ở Liên Xô được về phép. Sau mấy năm xa nhà thấy Hà Nội có một số thay đổi: Chế độ tem phiếu đã bị bãi bỏ. Đồ đạc có vẻ nhiều hơn nhưng điện vẫn thường xuyên mất cuộc sống nhìn chung vẫn rất vất vả. Gia đình tôi sống trong một căn phòng ở gác hai số nhà 96 phố Huế. Anh Vũ chị Quỳnh Kít (Lưu Minh Vũ - MC "Hãy chọn giá đúng" của VTV3) và Mí (Lưu Quỳnh Thơ) sống trong một căn phòng rộng 6 5m2 trên tầng ba. Suốt mùa hè đó thường thường tôi chỉ gặp anh Vũ lúc sáng sớm hoặc lúc 1 2 giờ sáng còn cả ngày anh đi vắng suốt với lịch làm việc dày đặc. Nhiều lúc chị Quỳnh bảo với mẹ tôi: "Mẹ phải can anh Vũ giúp con anh ấy làm việc chẳng kể gì đến sức khoẻ cả". Mẹ tôi cũng thường nói với anh: "Con làm gì cũng phải giữ lấy sức khoẻ". Những lúc đó anh thường bảo: "Con cũng biết thế nhưng mình cố một chút thì đoàn có vở dựng mấy chục con người có công ăn việc làm...". Anh Vũ là người rất mê bóng đá nhưng giải Euro năm đó tôi thấy hầu như anh không còn thời gian để xem. Chị Quỳnh cũng "miễn" mọi việc nhà cho anh không phải xuống tầng một xếp hàng xách nước lên tầng ba. Hồi đó nước sinh hoạt ở Hà Nội là một vấn đề rất cơ cực".

"Điềm số" báo trước

Tháng 3/1988 Xuân Quỳnh được đề cử tham gia Ban Giám khảo Liên hoan phim toàn quốc ở Nha Trang. Trên đường đi chiếc xe chở cả đoàn đang qua cầu bỗng bị lật rất may không ai bị thương.  Tháng 5/1988 Xuân Quỳnh phải nhập viện vì bệnh đau tim. Lúc này sức khoẻ của chị rất kém chứng đau tim làm da xanh tái phải nằm viện hai tháng trời. "Khi tôi về phép thì chị đã ra viện nhưng sắc mặt kém đi nhiều so với một năm trước đó khi tôi gặp chị ở Matxcơva trong đoàn nhà văn Việt Nam sang học tại Trường viết văn Gorki. Tính chị vẫn vui vẫn hay đùa nhưng nhiều lúc trong câu chuyện thấy ánh mắt chị thảng thốt như nhìn vào đâu đâu" - nhà báo Lưu Quang Định nhớ lại. "Mọi người lúc đó thường tránh nói về bệnh tật của chị. Vì vậy tôi cũng không biết bệnh chị nghiêm trọng đến mức nào. Mãi về sau này mẹ tôi mới kể là lúc đó anh Vũ đã nói với bà: Bác sĩ bảo bệnh tim của Quỳnh rất nặng. Nếu chăm sóc tốt thì cũng chỉ sống được vài ba năm nữa thôi phải có chế độ ăn uống nghỉ ngơi đặc biệt"...

Những cuộc chia tay không gặp lại

Cũng mùa hè năm đó vợ chồng Lưu Quang Vũ được Hội Nhà văn phân nhà một căn hộ hai phòng trên tầng ba khu tập thể Ngọc Khánh rộng hơn 40m2. Không thật rộng rãi nhưng so với cái "chuồng cu" 6m2 mà gia đình các em Lưu Quang Vũ đang ở thì quả là quá rộng. Xuân Quỳnh trong một lần đưa đến thăm nhà còn tính toán chỗ này kê giường chỗ kia kê tủ. "Chỉ tiếc là chưa kịp dọn về căn hộ mới chưa kịp nằm trên chiếc giường mơ ước ấy anh chị đã ra đi..." - nhà báo Lưu Quang Định bùi ngùi. Ngày 23/8/1988 cụ Vũ Thị Khánh (thân mẫu Lưu Quang Vũ) cùng mấy cụ trong tổ hưu đi Sài Gòn chơi. Từ sáng sớm Lưu Quang Vũ đã xuống chào mẹ và nói: "Hôm nay con bận đi làm nên không tiễn mẹ được. Khi nào mẹ ra con sẽ đi đón". Miệng nói tay Vũ cầm bút viết lên cuốn lịch treo tường dòng chữ: "8/9 mẹ ra có mặt". Ngày 25/8 Lưu Quang Định bay trở lại Nga: "Hôm đó anh Vũ cũng đi vắng. Xe sắp chuyển bánh lên Nội Bài thì chị Quỳnh và Mí chạy về. Tôi đã ngồi trong xe chị Quỳnh đứng ngoài nắm lấy tay tôi cười: "Hôm nào anh chị đi Liên Xô Định lại dẫn ra chụp ảnh ở Quảng trường Đỏ nhé...". Có ngờ đâu đó là những lời cuối cùng chị Quỳnh nói với tôi".Ngày 27/8 Lưu Quang Vũ và hoạ sĩ Doãn Châu xuống làm việc với đoàn kịch Hải Phòng đưa cả Xuân Quỳnh Mí và gia đình hoạ sĩ Doãn Châu đi cùng tranh thủ kết hợp cho trẻ con tắm biển Đồ Sơn trước khi bước vào năm học mới. Chiều 29/8 trở về vừa qua đầu cầu Phú Lương (Hải Dương) thì tai nạn xảy ra. Tin về vụ tai nạn đã nhanh chóng lan nhanh khắp Hà Nội rồi cả nước. Vì vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh quá nổi tiếng nên cái chết của họ đã làm dấy lên nhiều luồng dư luận khác nhau. Nhiều năm sau vẫn không ít người hồ nghi và muốn biết sự thật về vụ tử nạn này. Xuân Quỳnh Lưu Quang Vũ chết như thế nào? Vụ tai nạn ra sao? Xung quanh cái chết của gia đình Xuân Quỳnh- Lưu Quang Vũ còn nhiều hồ nghi đồn thổi?

Tường thuật của những nhân chứng sống: Cái chết của vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh và đứa con nhỏ đã trở thành nỗi ám ảnh không thể nào nguôi đối với thân nhân của họ và nhiều người khác. Riêng đối với gia đình hoạ sĩ Doãn Châu - những người cùng ngồi trên chiếc xe bị nạn - thì cái ngày kinh hoàng đó lúc nào cũng như chỉ mới hôm qua.

Mùa hạ cuối cùng: Chúng tôi tìm tới hoạ sĩ Doãn Châu ở khu tập thể nhà hát Kịch Việt Nam. Ông Châu (hiện đã 67 tuổi) cùng vợ sống trong một căn hộ chật hẹp phía sau Nhà hát Lớn. Riêng ông Châu thì có một xưởng vẽ nhỏ. Đã mấy năm nay ông thường sống khép mình trong xưởng hàng ngày chỉ chuyên tâm sáng tác. Đã 23 năm trôi qua kể từ ngày vợ chồng Lưu Quang Vũ ra đi trong ký ức của đôi vợ chồng nghệ sĩ Doãn Châu - Bích Thu (nguyên diễn viên Nhà hát Kịch Việt Nam) những hình ảnh về chuyến xe định mệnh vẫn không hề phai nhoà ngay cả từng chi tiết nhỏ. Nghệ sĩ Doãn Châu là người bạn thân (hai người kết giao với nhau từ năm 1976) và cũng là người cộng tác trong hầu hết các vở kịch nói do Lưu Quang Vũ viết. "Trong số hơn 50 tác phẩm kịch Lưu Quang Vũ viết thì tôi làm sân khấu tới hơn 30 vở như Hồn Trương Ba da hàng thịt Sống mãi tuổi 17 Ông không phải là bố tôi Chết cho điều chưa có... Phải 2 - 3 năm nau khi Vũ mất tôi mới làm việc trở lại" ông Doãn Châu nói. Với ông Châu vụ tai nạn là một kỷ niệm buồn không muốn nhắc tới. Nhưng rồi một hồi lâu sau khi dồn nén những xúc động vào lòng ông kể: "Mùa hè năm 1988 tôi và Vũ bàn nhau kế hoạch đưa cả hai gia đình đi nghỉ. Nhưng mãi đến tận đầu tháng 8 vẫn chưa thực hiện được dự định. Nhân chuyện tôi và Vũ làm vở Hai nghìn ngày oan trái với Đoàn kịch Hải Phòng đoàn mời cả hai gia đình chúng tôi về Đồ Sơn tắm biển và kết hợp đọc vở. Chúng tôi dự định ngày 16/7 âm lịch sẽ khởi hành". Tuy nhiên khi đưa ý định đó ra thì bà Bích Thu đã ngăn cản. Bà Thu nhớ lại: "Không hiểu sao lúc đầu tôi ngăn cản chuyến đi rất kịch liệt nhưng sau cùng lại đồng ý cũng là chiều lòng mọi người. Tôi bảo: Nếu đi thì để sau rằm".Trước đó một ngày rằm tháng bảy - ngày xá tội vong nhân gia đình Doãn Châu làm cơm mời cả nhà Lưu Quang Vũ sang ăn. Bữa cơm rất vui. Sau bữa ăn cả nhà rôm rả bàn bạc về chuyến đi ngày hôm sau. Xuân Quỳnh vốn tính chu đáo cẩn thận lo mang theo cả bếp điện nồi phin cà phê đồ ăn thức uống... Chiều 27/8 hai gia đình về đến Đồ Sơn đi bằng chiếc com-măng-ca thuê từ Hà Nội. "Nói là đi nghỉ nhưng thật ra chỉ có nhà tôi chị Quỳnh và hai cháu được thảnh thơi còn tôi và Vũ vẫn phải bận bịu vì công việc. Ngay đêm đó khi mọi người đi nghỉ tôi và Vũ kéo nhau ra hành lang uống nước chè hút thuốc lào và trao đổi công việc ngày hôm sau. Sáng 28/8 Vũ đọc kịch bản Hai nghìn ngày oan trái cho Đoàn kịch Hải Phòng công việc diễn ra hết sức suôn sẻ. Sau bữa cơm chiều cả hai gia đình kéo nhau ra bờ biển. Đã lâu lắm chúng tôi mới có một đêm thư giãn như thế này. Vũ kể rất cởi mở với tôi quãng đời đã qua của mình. Cả một quá khứ bị đánh thức. Có những chuyện mãi mãi là của Vũ tôi không đủ đồng cảm để sẻ chia. Với những chuyện ấy tôi chỉ biết thương Vũ dành cho Vũ những lời an ủi lời khuyên của một người bạn" -  Ông Châu trầm tư bên làn khói thuốc.

"Hai nghìn ngày oan nghiệt" hay chuyến đi oan nghiệt. Rất tình cờ ông Doãn Châu thoát chết trong thảm kịch ấy. "Ở Đồ Sơn đến ngày thứ ba thì Vũ nhớ hẹn với anh Hoàng Quân Tạo ở Đoàn kịch Hà Nội. Ăn trưa xong Vũ cứ bồn chồn đứng ngồi không yên. Vũ giục về luôn nhưng đã hẹn chờ anh Lân ở Đoàn Hải Phòng để cùng về Hà Nội nên cứ nấn ná mãi" ông Châu kể.

Chiều 29/8 chiếc xe chở hai gia đình về Hà Nội. Dọc đường đến cầu Lai Vu xe đỗ mấy phụ nữ xuống mua một rổ ổi. Lúc đó Mí và Vinh ngồi đánh cờ phía băng ghế bên phải. Ông Châu và Lưu Quang Vũ kẻ nằm người ngồi dưới sàn xe còn Xuân Quỳnh và bà Bích Thu ngồi phía băng ghế đối diện. Khoảnh khắc xảy ra tai nạn nhanh đến khó tả. Đến gần cầu Phú Lương Vinh và Mí buồn ngủ. Xuân Quỳnh đổi chỗ cho Vinh để giữ Mí. Vinh chuyển sang băng ghế bên trái nằm gối đầu lên bà Thu. Ông Châu đang nằm dưới sàn xe cũng chuyển lên ngồi băng ghế bên trái giữ chân con trai. Lúc này Lưu Quang Vũ nói tếu: "Thôi tôi về chỗ tôi đây" và ông chuyển về ngồi ghế "thủ trưởng" bên cạnh lái xe. Xe qua cầu Phú Lương đi trên đường vừa hẹp vừa xuống dốc. Trước mặt có chiếc xe Kamaz đang đi chầm chậm. Đường dốc nên xe nào qua đây cũng phải thận trọng.Bất chợt có hai phụ nữ đội nón đèo nhau trên xe đạp lao từ đê xuống đường cắt qua mặt xe Kamaz chiếc xe này phanh khựng lại. Người lái chiếc xe com-măng-ca đang bám sau định đánh tay lái vượt lên. Và chỉ trong tích tắc ấy một chiếc xe ben phía sau đã mất phanh đâm sầm vào đuôi chiếc com-măng-ca đẩy xe này vào gầm xe Kamaz phía trước. Cả gia đình Lưu Quang Vũ ngồi phía bên phải bị văng xuống đường. Ông Châu xác nhận đó là khoảng 14h40 phút ngày 29/8/1988 (trước đây nhiều nguồn tin nói là 15h30 phút).

"Hoa vàng ở lại"... mây trắng về trời: Cho tới tận bây giờ bà Bích Thu vẫn không thôi bị ám ảm mỗi khi ngồi sau xe bất cứ ai. Bà sợ cảm giác sẽ bị ai đó đâm lên từ đằng sau giống như vụ tai nạn cách đây 18 năm: "Tôi đang ngồi thì bỗng rầm một tiếng rồi tôi thấy một cơn mưa trắng xoá ở đâu quất đầy lên mặt". Cái mà bà Thu miêu tả - cơn mưa trắng - chính là kính xe bị vỡ vụn.  Ông Châu lúc đó đang ngồi gà gật thì chỉ nghe thấy một tiếng "rầm" cả chiếc xe nẩy tung: "Khi tôi mở mắt ra thì cảnh tượng thật hãi hùng. Quỳnh và cháu Mí nằm im không nhúc nhích. Vũ chỉ còn khe khẽ thở. Tôi cởi áo may ô gối lên đầu cho Vũ. Vũ thều thào: "Thằng Mí đâu rồi?". Đó là câu cuối cùng Lưu Quang Vũ còn nói được. Xuân Quỳnh và Mí thì đã chết ngay sau cú đâm xe. Bà Thu dập tay phải ông Doãn Châu gãy xương sườn số 11 rách trán. Duy nhất một người không hề xây xát là Doãn Vinh - con trai ông Châu. Sau một hồi van vỉ các xe qua đường nhờ đưa người đi cấp cứu cuối cùng ông Châu cõng Lưu Quang Vũ lên một chiếc xe tải đến bệnh viện: "Cách thị xã Hải Dương 3km thì cảnh sát giao thông chặn lại không cho đi tiếp. Tôi nói: Đây là Lưu Quang Vũ nhân tài của đất nước. Cảnh sát nói: "Tôi biết nhưng chiếc xe đã gãy nhíp đi tiếp rất nguy hiểm". Tôi đành bế Vũ xuống vẫy xe khác. Đến bệnh viện Hải Dương đầu Vũ ngoẹo sang một bên. Mấy cô y tá hộ lý nhìn thấy tôi cõng Vũ thì hỏi luôn: "Đánh nhau hả?". "Không nhà viết kịch Lưu Quang Vũ bị tai nạn xe". Các bác sĩ nghe thế thì nhiệt tình cứu chữa nhưng không kịp... Vũ trút hơi thở cuối cùng lúc 15h20 phút. Cho đến giờ mỗi khi nhớ lại khoảnh khắc ác nghiệt ấy tôi vẫn cứ nghĩ: nếu hôm đó xe xuất phát sớm hơn hoặc muộn hơn một chút liệu tai nạn có xảy ra không?...Sau khi xảy ra tai nạn dư luận xôn xao rằng liệu đó có phải là một vụ mưu sát. Nhưng những diễn biến trước khi vụ tai nạn xảy ra cho thấy: Nếu có một bàn tay nào đó sắp đặt thì đó chính là số mệnh. Vụ án sau đó được xử tại toà án Hải Dương. Lái xe gây tai nạn bị xét xử tù giam 10 năm.

Nhiều năm đi qua kể từ ngày xảy ra vụ tai nạn song nhắc đến Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ không ai cầm nổi nỗi xót thương. Với họ Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ chỉ như đang đi xa một chuyến công tác dài...

Những kỷ niệm cuối cùng: 23 năm là khoảng thời gian đủ để làm nguôi ngoai nhiều điều. Cuộc sống vận động không ngừng những nhân chứng bạn bè đồng trang lứa của Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh ngày ấy bây giờ đã trở thành những người có tuổi và những ký ức về cặp vợ chồng tài hoa bạc mệnh luôn được họ trân trọng cất giữ thiêng liêng.

Bàng hoàng tiếc thương: Sự ra đi đột ngột và đầy bất ngờ của vợ chồng Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh và cháu nhỏ đã khiến cả Hà Nội sững sờ thương tiếc. Sáng 30/8/1988 hầu hết các báo đều đăng tin buồn. Đài phát thanh thành phố cũng loan tin ngay trong bản tin sớm. Ở những quán cà phê hàng nước những nơi công cộng đâu đâu cũng thấy người ta xôn xao bàn tán về vụ tai nạn.Nhà báo Lưu Quang Định nhớ lại ba ngày sau khi tai nạn xảy ra (lúc đó tôi đang du học Liên Xô): "Hôm đó tôi sang trường Bưu điện chơi. Vừa vào phòng một anh bạn nghiên cứu sinh thì thấy mắt anh đẫm nước rồi bảo: "Xin chia buồn với Định". Tôi ngớ người chẳng hiểu gì cả. Anh đưa cho tôi tờ báo Nhân dân ở trang 8 có một ô nhỏ đóng khung bắt đầu bằng hai chữ: Tin buồn..." PGS.TS Lưu Khánh Thơ (em ruột Lưu Quang Vũ hiện là Trưởng ban biên tập - Trị sự của Tạp chí Văn học) nói: "Sau cái chết của anh chị tôi đã có rất nhiều luồng dư luận và chúng tôi luôn phải đối mặt. Lưu Quang Vũ lúc bấy giờ là người dám đả phá rất mạnh các tệ nạn xã hội những thói xấu của quan chức qua các vở kịch. Gia đình tôi là một gia đình trí thức có đủ trình độ nhận thức. Song dư luận lúc đó mạnh đến mức đã có lúc chúng tôi bị làm cho lung lay cho rằng đằng sau cái chết của anh chị tôi vẫn còn điều gì đó... khuất tất?!".Mới đây nhất trong một lần trả lời Dân trí MC Lưu Minh Vũ nói rằng: "Tôi nhớ khi nhận được tin về vụ tai nạn khủng khiếp ấy tôi không tin. Tôi cảm giác như mình bị rơi xuống một cái hố đen sâu hút không bao giờ có thể bước lên được nữa. Và cho đến tận bây giờ tôi vẫn lặn lội một mình dưới cái hố đen ấy..."

"Mẹ vẫn ngỡ các con đi công tác xa...Một năm sau ngày con trai con dâu và cháu nội ra đi nỗi buồn vẫn không thôi ám ảnh những người thân trong gia đình. Cụ Lưu Thị Khánh (thân mẫu Lưu Quang Vũ) viết: "Mí thương yêu của bà! - Vũ Quỳnh thương yêu của mẹ! Các con và cháu vẫn sống mãi trong lòng mẹ. Mẹ và cả nhà luôn luôn nhớ đến hai con và cháu trong từng bữa ăn từng giấc ngủ. Trong những đêm dài thao thức đau khổ và thương nhớ các con mẹ vẫn thầm gọi: Mí ơi Vũ Quỳnh ơi! Mẹ cứ ngỡ như các con đang đi một chuyến công tác xa một ngày nào đó rồi sẽ trở về với mẹ với các em các cháu. Để rồi đêm đêm ngọn đèn bàn lại sáng lên trong gian phòng nhỏ hẹp của các con cho những trang bản thảo mới lại ra đời..."Phải nhiều năm sau nỗi thương nhớ mới dần nguôi ngoai. Bạn bè người thân của Lưu Quang Vũ - Xuân Quỳnh dần lấy lại cân bằng. Báo chí thì nhắc đến cặp vợ chồng tài danh yểu mệnh này như một hoài niệm đau thương và tiếc nuối.

"Bộ tứ" chia ly: Những năm 1980 giới văn nghệ xuất hiện "bộ tứ": nhà viết kịch Lưu Quang Vũ đạo diễn Nguyễn Đình Nghi hoạ sĩ Đỗ Doãn Châu và nhạc sĩ Phó Đức Phương. Những người bạn trong "bộ tứ" đã cộng tác với Lưu Quang Vũ rất ăn ý khi dựng các vở kịch ông viết. Giờ đây Lưu Quang Vũ không còn Nguyễn Đình Nghi cũng ra đi vì tuổi cao bạo bệnh "bộ tứ" chỉ còn lại hai người là hoạ sĩ Doãn Châu và nhạc sĩ Phó Đức Phương. "Tứ tượng" giờ đây đã đôi nẻo xa vời. "Chúng tôi cùng nhau ra Bắc vào Nam dựng vở khắp nơi" ông Châu kể "Gia đình tôi và Vũ ngoài tình đồng nghiệp còn rất gắn bó trong cuộc sống ngày thường. Lũ trẻ chúng tôi như con chung chúng nó mặc quần áo lẫn của nhau đứa lớn chuyền tay cho đứa bé". Ngày xưa nhà ông Châu có chiếc máy khâu bà Thu vợ ông thường khâu vá quần áo cho đám trẻ của cả hai nhà. Đến bây giờ Lưu Minh Vũ vẫn gọi ông là bố như thời niên thiếu. Ông Châu say sưa kể về những kỷ niệm khi hai người đi dựng vở chung. Nhiều nhân vật trong kịch Lưu Quang Vũ là do Doãn Châu cung cấp ý tưởng. Chẳng hạn nhân vật trong vở kịch "Đôi dòng sữa mẹ" xuất phát từ một lần ông Châu ngồi trong phòng chờ sân bay Tân Sơn Nhất đọc được mẩu tin trên tờ giấy báo nhầu nát gói bánh mỳ về một đứa trẻ lai. Vở kịch ấy sau được ông Nguyễn Ngọc Phương (Nhà hát cải lương) dựng thành sườn kịch ông Vũ chắp bút. Và cuối cùng tên tác giả vở kịch được lấy là Nguyễn Đỗ Lưu (Nguyễn Ngọc Phương - Đỗ Doãn Châu - Lưu Quang Vũ).Hoặc một lần ông Châu đi biểu diễn ở Thanh Hoá gặp một tình huống: Một xã nọ tổ chức đấm bốc thay vì mang võ sĩ ra thi đấu thì cho ông phó cối lên đấm với lý do ông này khoẻ. Sau trọng tài phải dừng trận đấu cảnh cáo xã vì tay phó cối không có tí nhà nghề nào. Hình mẫu ấy sau trở thành nhân vật võ sĩ Đại Dương trong vở "Bệnh sĩ". Nhạc sĩ Phó Đức Phương kể rằng trải nghiệm qua thời gian càng ngày ông càng thấy sự tài hoa của Lưu Quang Vũ trong những vở kịch. Ông Phương khẳng định: "Lưu Quang Vũ là một hiện tượng một tài năng hiếm hoi. Ở Vũ kết tinh được nhiều yếu tố: thông minh uyên bác và những rung cảm với cuộc sống. Hai người ra đi là một tổn thất rất lớn cho tới tận bây giờ". Ông Phương kể lại rằng những năm cuối cùng của vợ chồng Quỳnh - Vũ ông Phương thỉnh thoảng lui đến nhà chơi. "Nhưng tôi đã thấy những bóng mây đen u ám trên bầu trời tình cảm của hai người. Dường như có điều gì gần như định mệnh khắc nghiệt báo trước những điềm không lành"- ông Phương nói.

Cả Hà Nội rủ khăn tang: Mặc dù luôn bận rộn với cả núi công việc nhưng khi được đề nghị NSND Phạm Thị Thành đã lập tức sắp xếp công việc để gặp chúng tôi để bà "nói vài lời về Xuân Quỳnh - Lưu Quang Vũ". Trong số hơn 50 vở kịch của Lưu Quang Vũ thì bà Thành làm đạo diễn trên 20 vở. Trong lần đầu tiên Nhà hát Tuổi trẻ ra mắt công chúng "liên danh" Lưu Quang Vũ - Phạm Thị Thành - Đào Duy Kỳ đã dựng vở "Ông Nhỏ" (sau là "Sống mãi tuổi 17" - PV). Vở kịch (Sau này đạt giải Nhất hội diễn sân khấu 1980) nói về cuộc đời Lý Tự Trọng là biểu tượng của tuổi trẻ. Buổi ra mắt đầy ý nghĩa ấy trở thành tiền đề cho tên tuổi Nhà hát Tuổi trẻ bây giờ. NSND Phạm Thị Thành nhớ lại: "Khi nhận được tin về vụ tai nạn tôi không tin vào tai mình. Cách đấy mấy hôm tôi còn gặp Vũ chúng tôi đang làm dở một vở khác theo "đơn đặt hàng" của anh Chu Thơm ở Tổng cục Chính trị. Tôi lật đật lên nhà Doãn Châu mới đến sân thì gặp anh Nguyễn Đình Nghi. Anh Nghi nói: "Vợ chồng Vũ đã đưa vào nhà xác rồi". Tôi choáng váng và ngã ngất. Tỉnh dậy mọi người đưa ra 51 Trần Hưng Đạo (Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam). Ở đó đã có rất đông anh chị em đứng chờ rồi tất cả chúng tôi cùng đến Bệnh viện Việt Đức. Lúc đó ông Đình Quang Thứ trưởng Bộ Văn hoá - Thông tin đề nghị đưa sang nhà lạnh BV Việt Xô". Đám ma đưa tiễn ba người có cả hàng ngàn người đưa tiễn. Đám tang chầm chậm đi dọc đường Bà Triệu Phố Huế... trong niềm xót thương vô hạn của triệu triệu con tim ... Có cảm giác như cả Hà Nội rủ khăn tang đưa tiễn họ về nơi an nghỉ cuối cùng.

                                                                                                          NGỌC LUẬN


 

                 

More...

GÓC YÊU THƯƠNG

By Phạm Ngọc Luận

 

NHỮNG ĐIỀU BA ƯỚC CHO CON

                                            Cho Hoàng Anh Lâm Anh các trò yêu

Ba mong con biết thế nào là mặc lại quần áo cũ của anh chị là ăn lại thức ăn thừa của ngày hôm qua...Là đói là mệt là đổ mồ hôi... Ba thật sự  mong như thế ...

Ba mong con biết thế nào là thất bại để học lấy sự khiêm tốn biết thế nào là thành công để học lấy sự tự tin và cư xử trung thực ngay cả trong những chuyện chỉ mình con biết .

Ba mong con biết lau dọn nhà cửa và biết rửa xe và ba mong đừng ai tặng con một món quà đắt tiền.

Ba mong con một lần nhìn thấy chú heo con ra đời và biết cách chăm sóc con chó già ốm yếu xấu xí thường nằm bẹp ở góc nhà.

Ba mong con đánh nhau đến sưng mắt để bảo vệ một điều mà con vẫn hằng tin .

Ba mong con chia sẻ phòng của con với em con. Cũng được nếu con kẻ một vạch phấn để ngăn đôi căn phòng nhưng nếu em con muốn chui vào chăn ngủ cùng con vì sợ cái gì đó lúc nửa đêm thì ba mong con hãy ôm lấy em. Và khi con muốn chơi trò chơi điện tử nhưng em con muốn con chơi cùng thì ba hy vọng rằng con sẽ chọn em con .

Nếu con muốn có một  món đồ chơi là xe hơi thay vì xin tiền ba mẹ để mua ba mong con tự lấy đất sét để làm. Ba mong con biết đào hố trồng cây và đọc sách  để hiểu thêm giá trị của cuộc sống. Và dù  con thường xuyên sử dụng máy tính  nhưng con vẫn biết tính nhẩm. Ba mong con bị bạn bè chê cười khi con xô đẩy trêu chọc một người bạn nào đó để rồi khi con chạy về mách mẹ mẹ con sẽ yêu cầu con đi xin lỗi bạn. Ba mong con bị trầy  xước khi leo lên cổng để lấy chiếc nón cho bạn   bị bỏng tay khi nấu bếp giúp mẹ khi ba chưa đi làm về.

Những bài học đầu đời ấy tuy nhỏ nhưng nó sẽ dạy con rất nhiều điều về sự cẩn trọng an toàn sự phát triển nhân cách cho bản thân con và những người yêu thương con. Ba ước gì con thấy khó chịu khi ai đó phì khói thuốc lá vào mặt con. Ba cũng chẳng ngại nếu con thử một chén rượu nhưng ba mong con không thích điều đó. Và nếu như một người bạn rủ con thử một loại ma túy thì ba mong con đủ thông minh để nhận ra rằng người đó không phải là bạn của con .

Đó là những điều ba mong con nhận được mỗi ngày .

                                                                             Ngọc Luận                   


More...

GÓC YÊU THƯƠNG

By Phạm Ngọc Luận

 

Những món nợ cuộc đời

Thuở tôi lên năm mẹ mua về hai tấm mía mẹ cho cậu bé bạn tôi một tấm tôi giành lại. Mẹ dỗ dành thế nào tôi cũng nhất định không cho... Mẹ bỏ vô nhà... Tôi giận dỗi liệng luôn hai tấm mía xuống ao...

Bốn tháng sau cậu bé hàng xóm mất khi làng có dịch. Từ đó tôi mất mãi mãi một người bạn thân... Món nợ đầu đời của tôi là một góc nặng tuổi thơ hối tiếc...

Thời đi học tôi luôn là học sinh giỏi môn hóa cấp tỉnh cấp quốc gia. Lời hứa của tôi với thầy Hoài dạy môn hóa năm lớp 12 trường Cấp ba Nam Đàn 2 là tôi sẽ thi vào sư phạm hóa đã không thực hiện được.... Tốt nghiệp Đại học Hàng hải Hải Phòng tôi chuyển sang làm báo dạy học làm thơ và làm công chức...

Nhiều việc bận rộn với bao công việc cực nhọc nhưng nghề nào cũng chan chứa niềm vui... 20-11 nghĩ về thầy Hoài lòng tôi lại ngổn ngang trăm mối... Món nợ với thầy Hoài và những thầy cô đã đi qua cuộc đời mình tôi đã chẳng bao giờ trả được...!

Trước ngày chia tay em để vào Nam áp mặt vào bờ tóc mềm mại của em tôi hứa: "Kiếm được việc trong ấy anh sẽ đưa em vào. Đám cưới của chúng mình chắc sẽ tràn ngập hoa". Bận mưu sinh tôi thành người lỡ hẹn... Ngày tháng dần trôi dù không muốn nhưng món nợ của tôi - vết thương lòng của em cứ âm thầm nhói tim...

Cha bạo bệnh nằm liệt trên giường hàng tháng trời. Cuối cùng cha mất vì không đủ tiền thuốc thang chuyển viện... Những ngày vất vả chăm sóc con bên giường bệnh tôi lại nghĩ về công lao dưỡng dục của các đấng sinh thành... Món nợ với cha là những chuỗi ngày đẫm đầy nước mắt...

Mẹ mất nơi xứ người. Lo cho mẹ về quê thỏa lòng bà ngày còn sống.... Nỗi đau tan nát cõi lòng vì mẹ không thể trở về trong chính ngôi nhà mà hơn 80 chục năm bà đã  đổ mồ hôi nước mắt để gầy dựng

Từng ngày từng ngày... cuộc mưu sinh cuốn tôi đi mải miết. Thảng hoặc nhớ về chuyện xa xôi lòng lại tần ngần tiếc nuối... Thời gian trôi quá nhanh cho nợ dày thêm nợ...

NGỌC LUẬN

More...

GIÁO DỤC VIỆT NAM ĐANG Ở ĐÂU

By Phạm Ngọc Luận


Harvard đánh giá khủng hoảng giáo dục đại học VN
Nguồn Việt Nam net
Tuần Việt Nam xin giới thiệu nội dung cơ bản của bản báo cáo trong khuôn khổ Asia Programs của Trường lãnh đạo Kennedy thuộc ĐH Harvard do hai tác giả Thomas J. Vallely và Ben Wilkinson thực hiện với tựa đề: Giáo dục đại học - cao đẳng Việt Nam: Khủng hoảng và đối phó.

>> Diễn đàn Cải cách Giáo dục 2009

Chúng tôi bắt đầu bằng việc phân tích tính nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng và những nguyên nhân căn bản của nó.

Sau đó chúng tôi xem xét các nhân tố chủ yếu - Chính phủ Việt Nam người dân Việt Nam và cộng động quốc tế - đang phản ứng như thế nào trước tình hình này.  

Chúng tôi đi đến kết luận bằng việc nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới về mặt thể chế như một thành tố cần thiết của một quá trình cải cách hiệu quả.

(Các tác giả báo cáo)

Quy mô của cuộc khủng hoảng 

Rất khó để phóng đại tính chất nghiêm trọng của những thách thức đang đặt ra với Việt Nam trong giáo dục đại học - cao đẳng (ĐH - CĐ). Chúng tôi tin rằng nếu không có một sự cải cách khẩn cấp và căn bản đối với hệ thống giáo dục ĐH - CĐ Việt Nam sẽ không đạt được đúng mức tiềm năng to lớn của mình [1].

Sự phát triển kinh tế ở Đông Á và Đông Nam Á đã cho thấy quan hệ mật thiết giữa phát triển và giáo dục ĐH - CĐ. Cho dù trong các nước và vùng lãnh thổ thịnh vượng nhất ở khu vực - Hàn Quốc Đài Loan Singapore và gần đây là Trung Quốc - mỗi nơi đều đi theo những con đường phát triển độc đáo nhưng điểm chung trong thành công của họ là sự theo đuổi nhất quán một nền khoa học và giáo dục ĐH - CĐ chất lượng cao.  

Một số nước tương đối kém thành công hơn ở Đông Nam Á - Thái Lan Philippines và Indonesia - lại là một câu chuyện mang tính cảnh báo. Những nước này nói chung đã không đạt được chất lượng cao trong khoa học và giáo dục ĐH - CĐ và họ đã thất bại trong việc phát triển những nền kinh tế tiến bộ. Đó không phải là một điềm tốt cho tương lai nếu các trường đại học Việt Nam tụt hậu xa so với chính những láng giềng Đông Nam Á không mấy nổi bật của họ. 

Việt Nam không có một trường đại học nào có chất lượng được công nhận. Không có một cơ sở nào của Việt Nam có tên trong bất cứ danh sách được sử dụng rộng rãi nào (nếu nhận định trên còn chưa rõ ràng) tập hợp các trường đại học hàng đầu ở châu Á. Về phương diện này thì Việt Nam khác xa với cả những nước Đông Nam Á khác hầu hết các nước này đều có thể kiêu hãnh về ít nhất một vài cơ sở có đẳng cấp. Các trường đại học Việt Nam phần lớn bị cô lập khỏi các dòng chảy kiến thức quốc tế [2] như những gì thể hiện qua số liệu nghèo nàn tại thống kê dưới đây:

Bài viết được xuất bản trên các tạp chí khoa học năm 2007

Cơ sở

Quốc gia

Số bài viết

Đại học tổng hợp Quốc gia Seoul

Hàn Quốc

5.060

Đại học tổng hợp Quốc gia Singapore

Singapore

3.598

Đại học tổng hợp Bắc Kinh

Trung Quốc

3.219

Đại học tổng hợp Phúc Đan

Trung Quốc

2.343

Đại học tổng hợp Mahidol

Thái Lan

950

Đại học tổng hợp Chulalongkorn

Thái Lan

822

Đại học tổng hợp Malaya

Malaysia

504

Đại học tổng hợp Philippines

Philippines

220

Đại học Quốc gia Việt Nam (Hà Nội và thành phố HCM)

Việt Nam

52

Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Việt Nam

44

Nguồn: Science Citation Index Expanded Thomson Reuters

Các trường đại học Việt Nam chưa sản sinh được lực lượng lao động có trình độ như đòi hỏi của nền kinh tế và xã hội Việt Nam. Các cuộc điều tra do các hiệp hội thuộc Chính phủ thực hiện cho thấy khoảng 50% sinh viên tốt nghiệp đại học ở Việt Nam không tìm được việc làm đúng chuyên môn một bằng chứng cho thấy sự thiếu liên kết nghiêm trọng giữa giảng dạy và nhu cầu của thị trường. Với hơn 25% chương trình học ở đại học là dành cho các môn bắt buộc quá nặng về tuyên truyền chính trị không phải băn khoăn nhiều về việc sinh viên Việt Nam được trang bị rất kém cho cả việc đi làm lẫn việc đi du học.  

Có thể lấy việc Intel tìm cách thuê tuyển kỹ sư cho cơ sở sản xuất của họ ở thành phố HCM làm ví dụ minh hoạ. Khi công ty này thực hiện một cuộc kiểm tra đánh giá theo tiêu chuẩn với 2.000 sinh viên CNTT Việt Nam chỉ có 90 ứng cử viên nghĩa là 5% vượt qua cuộc kiểm tra và trong nhóm này chỉ có 40 người có đủ trình độ tiếng Anh đạt yêu cầu tuyển dụng. Intel xác nhận rằng đây là kết quả tệ nhất mà họ từng gặp ở những nước mà họ đầu tư.

Các nhà đầu tư Việt Nam và quốc tế cũng cho rằng việc thiếu các công nhân và quản lý có kỹ năng là cản trở lớn nhất đối với việc mở rộng sản xuất. Chất lượng nghèo nàn của giáo dục đại học còn có một ngụ ý khác: đối lập với những người cùng thế hệ ở Ấn Độ và Trung Quốc người Việt Nam thường không thể cạnh tranh được để lọt qua những khe cửa hẹp của các chương trình đại học cao cấp ở Mỹ và châu Âu.

Chỉ số sáng tạo

Quốc gia

Số  bằng sáng chế được cấp năm 2006

Hàn Quốc

102.633

Trung Quốc

26.292

Singapore

995

Thailand

158

Malaysia

147

Philippines

76

Việt Nam

0

Nguồn: World Intellectual Property Organization 2008 Statistical Review 

Nguyên nhân khủng hoảng 

Di sản lịch sử

Những vấn đề mà Việt Nam đang đối mặt trong giáo dục ĐH - CĐ hiện nay là một phần hậu quả của lịch sử hiện đại của đất nước này. Chế độ thực dân Pháp cai trị Việt Nam từ nửa sau thế kỷ 19 đến tận năm 1945 đầu tư rất ít ỏi vào giáo dục cấp ba thậm chí là so với các cường quốc thực dân khác. Hậu quả là Việt Nam đã bỏ lỡ làn sóng cải cách thể chế trong giáo dục ĐH - CĐ tràn qua phần lớn khu vực châu Á đầu thế kỷ 20. Trong giai đoạn này rất nhiều cơ sở giáo dục ĐH - CĐ hàng đầu của khu vực đã được thành lập. Hậu quả là sau khi giành độc lập Việt Nam chỉ có một nền tảng thể chế rất yếu để từ đó xây dựng lên. (Điều này trái ngược hẳn với Trung Quốc hầu hết các trường đại học đầu bảng của nước này hiện nay đều được thành lập vững chắc từ trước cách mạng).

Quản lý

Nguyên nhân trực tiếp nhất của cuộc khủng hoảng ngày nay là sự thất bại ngiêm trọng trong quản lý. Các trường đại học có chất lượng từ Boston đến Bắc Kinh đều có những nhân tố chủ chốt nhất định mà Việt Nam hiện đang rất thiếu [3].

Tự trị: Các cơ sở học thuật ở Việt Nam vẫn chịu một hệ thống quản lý tập trung hoá cao độ. Chính quyền trung ương quyết định số lượng sinh viên các trường được phép tuyển và (trong trường hợp các trường đại học công lập) lương trả cho các giảng viên đại học. Ngay cả những quyết định mang tính thiết yếu đối với việc vận hành một trường đại học như việc lập khoa cũng do hệ thống quản lý tập trung hoá này kiểm soát. Hệ thống này hoàn toàn không khuyến khích các trường và học viện cạnh tranh hay đổi mới. Thù lao được trả căn cứ vào thâm niên và lương cứng thấp đến nỗi các giảng viên đại học phải "đi đêm" rất nhiều để có thể đảm bảo cuộc sống. Khác hẳn với Trung Quốc Việt Nam vẫn chưa thực sự khuyến khích người Việt Nam học ở nước ngoài. 

Các thí sinh trong kỳ thi đại học. Ảnh: VNN

Lựa chọn dựa trên thành tích: Tham nhũng lan tràn và việc mua bán bằng cấp học hàm học vị là rất phổ biến [4]. Các hệ thống nhân sự đại học đều mù mờ và việc bổ nhiệm thường dựa trên những tiêu chuẩn phi học thuật như thâm niên lý lịch gia đình và chính trị và các mối quan hệ cá nhân. Các khoa và các cấp hành chính cao hơn có xu hướng do các cá nhân từng được đào tạo ở Liên Xô hay Đông Âu nắm giữ những người này không nói được tiếng Anh và trong không ít trường hợp không mặn mà với các đồng nghiệp trẻ được đào tạo ở phương Tây. 

Các mối liên hệ và tiêu chuẩn quốc tế: Sản sinh kiến thức là việc của một doanh nghiệp không biên giới nhưng các cơ sở học thuật ở Việt Nam lại thiếu những mối liên hệ quốc tế có ý nghĩa. Trên thực tế các học giả trẻ được đào tạo ở nước ngoài thường xuyên lấy lý do để tránh làm việc trong các cơ sở học thuật ở Việt Nam là họ lo sợ không thể gắn bó với lĩnh vực của mình. Như GS. Hoàng Tụy miêu tả giới học thuật Việt Nam rất hướng nội và không đánh giá bản thân theo các tiêu chuẩn quốc tế. 

Trách nhiệm giải trình: Các trường đại học Việt Nam không chịu trách nhiệm trước các cổ đông bên ngoài và đáng trách là trong đó có cả những người tuyển dụng. Trong nội bộ hệ thống công lập việc rót vốn không liên quan đến công việc hay chất lượng theo bất cứ hình thức đáng kể nào. Tương tự kinh phí nghiên cứu của Chính phủ cũng không được cấp một cách có cạnh tranh mà chủ yếu được coi là một hình thức bổ sung lương. Vì có quá nhiều người thèm muốn những cánh cửa hẹp vào các trường đại học - chỉ 1/10 người Việt Nam ở độ tuổi học đại học được tuyển sinh vào các trường sau phổ thông - nên các trường đại học Việt Nam không phải chịu áp lực đổi mới nào. Họ có một thị trường bị giam cầm vì du học chỉ là sự lựa chọn của một thiểu số rất nhỏ. 

Tự do học thuật: Ngay cả khi so sánh với Trung Quốc các trường đại học ở Việt Nam cũng thiếu động lực tri thức ở một mức độ đáng kể. Ngay cả khi các trường đại học đang dần được phép nới lỏng hơn vẫn có một mạng lưới các kiểm soát và kiềm chế chính thức và không chính thức để đảm bảo rằng các trường đại học vẫn tiếp tục suy tàn về tri thức trong khi các cuộc tranh luận trong xã hội ngày càng sôi nổi hơn. 

Có một số ẩn ý trong luận điểm trên. Trước hết rào cản chính đối với việc cho ra những kết quả cải thiện hơn trong giáo dục ĐH - CĐ lại không phải là chuyện tài chính. Trên thực tế tính theo tỉ lệ trong GDP Việt Nam chi nhiều cho giáo dục hơn nhiều nước khác trong khu vực. Con số này còn chưa tính đến số tiền lớn mà chính các gia đình Việt Nam đầu tư vào giáo dục cho con cái họ ở nhà và ở nước ngoài. Nhưng tiêu tiền như thế nào lại là chuyện khác.  

Thứ hai đầu tư vào du học vẫn chưa đủ để cải thiện hệ thống. Nếu môi trường chuyên môn không được đại tu sẽ không có nhiều người Việt Nam được đào tạo ở nước ngoài muốn quay về làm công tác giảng dạy.

* Phần 2: Đối phó

  • Đại An dịch

----------

1. Để có sự phân tích hệ thống và so sánh về những thách thức chính sách đối với Việt Nam xem "Choosing Success: The Development of East and Southeast Asia and Lessons for Việt Nam" tại: http://www.innovations.harvard.edu/showdoc.html?id=98251.

2. Hệ thống đại học Việt Nam bị ảnh hưởng nặng nề từ hệ thống học thuật của Liên Xô trong đó các trường đại học về cơ bản là các cơ sở giảng dạy còn nghiên cứu là việc của các viện nghiên cứu. Chính phủ Việt Nam đang nỗ lực đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu tại các trường đại học nhưng chưa thành công nguyên nhân có nêu dưới đây. Theo Bảng 1 các viện nghiên cứu của Việt Nam cũng không hoạt động tốt lắm.

3. Phân tích của chúng tôi về những thất bại trong quản lý của Việt Nam chịu ảnh hưởng từ những tìm hiểu của Task Force về giáo dục ĐH - CĐ do WB và UNESCO tập hợp do GS. Henry Rosovsky của ĐH Harvard và GS. Mamphela Ramphele của ĐH Cape Town làm đồng chủ tịch. Trong báo cáo cuối cùng của mình Peril and Promise: The Challenges of Higher Education in Developing Countries Task Force kết luận rằng quản lý là rào cản cơ bản phổ biến đối với việc đạt được những kết quả tốt. (Có tại http://www.tfhe.net). GS. Rosovsky là cố vấn của Viện Ash trong các hoạt động liên quan đến cải cách thể chế ở Việt Nam.

4. Cần phải nhấn mạnh rằng một trong những thành tố của hệ thống đại học giúp nó không bị tham nhũng và chủ nghĩa thân hữu làm cho què quặt là các kỳ thi tuyển sinh đại học. Chính phủ phải huy động rất nhiều nguồn lực đáng kể để đảm bảo quá trình thi cử không có gian lận. Kết quả là những sinh viên được nhận vào học là những sinh viên tài năng và nhiều người có thể thành công trong việc bổ sung cho các giáo trình cũ kỹ bằng cách tự học.

More...

TRUONG CU

By Phạm Ngọc Luận


Nói đến trường cũ ta thường liên tưởng đến chuyện nên danh hay thành đạt... Nhưng điều nghe bình thường này lại không phải lúc nào cũng đúng.

Vì như vậy là chưa thể đùm gói hết nhiều học trò cũ không được như "ta". Tương tự nếu có anh A chị B nào đó thành công mà tên tuổi chỉ gắn vào một trường Z thôi thì e sẽ không công bằng với trường X trường Y và những nơi các anh chị ấy đã tung tăng...

Lý lẽ chút cho vui vậy... Nhưng cũng là để thấy việc ta tô đậm một cảm xúc vốn bình dị và đã đẹp sẵn bằng những gam màu chọn lọc quá có thể làm mất đi chất thực. Thật ra chuyện nên danh thành đạt hay đơn giản chỉ nên người thôi là những thứ rộng hơn một khoảng sân trường.

Một cây cho hoa thơm trái ngọt ngoài yếu tố đất trời còn tùy thuộc nhiều điều kiện chăm tưới và ở chính sức sống của nó. Một người thành đạt cũng cần những tố chất giống vậy và hơn vậy: Đó là một chuỗi dài tích tụ sự gộp lại giữa nhiều trường lớp là kết quả lắng lọc trong gia đình ngoài xã hội là ý chí vươn lên và khát khao hiển đạt.

Vị trí đặt quảng cáoMặt khác nếu ta vun xới (hay nói về) tình yêu trường cũ mà chỉ với màu hồng chỉ thiên về thành tích thì có thể lại bỏ sót nhiều tấm lòng. Nhất là vì tình yêu ấy thường có chung sự mộc mạc... Nói tôi yêu trường cũ vì đó là khoảng hồn nhiên tuổi trẻ là thời vàng son êm đềm chẳng hạn thì dù không sai nhưng e sẽ không hợp với nhiều "tôi" khác.

Đấy không thể là khái quát. Vì không ít học trò có thể đã kém may mắn không thiếu các tôi đã đến trường trong nhọc nhằn bất hạnh... Nhưng nay họ vẫn yêu trường cũ đấy thôi yêu nồng nàn từ chính những đoạn không êm đềm ấy. Chẳng lạ vì nếu sự nhẹ nhàng có cho ta dấu ấn đẹp thì cái không bằng phẳng sự khổ nhọc cơm áo lại dễ cho mình cảm xúc khó quên.

Nghĩ cho sâu vậy để ai cũng có dịp được tắm lại bến sông xưa cảm nhận gần gũi khi quay về với kỷ niệm học trò. Bởi cho dù mỗi người có một khung trời có điều kiện môi trường hoàn cảnh tình cảm riêng mỗi người có thể có cái này và thiếu hay không có cái khác nhưng không ai không có kỷ niệm. Kỷ niệm trường xưa bạn cũ dù thế nào cũng đẹp. Đẹp vì đó là khoảng đời bình đẳng mà "tôi" nào cũng có đẹp vì ở đó chỉ có "thằng" chứ không có "ông". Lại vô tư mày tao mỗi khi gặp lại cho dù bây giờ nhiều thằng đã thành "ông"...  Cái đẹp ở đây tuy vậy chỉ mới là phần dễ thấy phần khuất đậm hơn nhiều là những hồi ức sống ẩn trong mỗi người...

Tình tự trường xưa tuy ẩn sâu nhưng dễ òa ra ở những khoảnh khắc tôi tìm lại. Đó là khi tôi thực sự được thả mình bước đi bước cũ gặp lại dấu xưa. Đó là lúc tôi về và trường cũng biết có tôi về...  Sẽ là hạnh phúc khó kiếm tìm nếu tôi có thể sống lại khoảng thiếu thời có thể quay về với nghịch ngợm cũ có dịp đưa "nhà" mình và các con thăm lại cái giảng đường xưa... Thế nhưng để làm được điều đơn giản ấy lại không phải dễ. Tại sao ư? Thời gian công việc sự xa xôi chỉ là một lẽ. Lẽ khác cái khó là làm sao có được tình tự trò cũ về nhà thay cho tâm trạng khách lạ đến thăm.

Vậy cho nên thật là điều hay hay cho cả trường lẫn trò khi nhiều trường cũ cũng đã nhớ đến học trò xưa chứ không chỉ có học trò cũ nhớ về trường xưa. Những cơ hội đoàn viên nhờ vậy đã diễn ra nhiều nhưng có thể việc này chưa cho được những góc sâu mong đợi...

Lễ nghi vui chơi giải trí là cần nhưng các sinh hoạt ngoài lễ nghi không ồn ào để gặp gỡ hàn huyên lang thang tĩnh lặng để ôn và nhớ... sẽ cho nhiều lắng đọng. Những dịp ấy nếu ngắn quá vội vàng quá có thể làm hụt hẫng tình cảm nhiều trò cũ. Với những người đã ấp ủ hàng chục năm vượt cả dặm ngàn để mong có cái chạm tay quá khứ thì việc trở về của họ như chuyến hành hương. Vậy thì đừng để họ trống trải sau buổi liên hoan ngắn ngủi. Làm sao để ai cũng có chút bồi hồi cũng hít thở được chút mùi xưa... là điều mong đợi. Đơn giản vậy mà khó nhưng không phải là điều không làm được. Và đây như lời mở ý ngỏ cho những cách làm sáng tạo vậy.

Dịp đoàn viên có thể là những cái mốc 5 10 15... hay 50 năm thành lập trường hoặc những ngày hội trường khác (ví dụ ở Viện Đại học Đà Lạt xưa kia có Ngày Sinh viên và Ngày về Trường mẹ). Nhưng để có sự liên tục để những học trò cũ gần gũi với thầy trò mới nhiều hơn việc tổ chức còn đặt ra yêu cầu kết nối tạo sự cảm mến giữa các thế hệ với nhau. Điều này sẽ khó đạt trong một chương trình chỉ theo thứ tự phẳng mà chỉ dễ có với một kịch bản sâu là cách làm để ai cũng có thể cảm nhận có mình trong đó. Sự việc do vậy sẽ cần chút công phu...

Một khi đã được vỗ về ở khúc sông xưa tôi chắc những trò cũ sẽ mở lòng ra và sẵn sàng làm nhiều việc tốt cho trường và cho các đàn em mới. Điều này sẽ diễn ra tự nhiên từ tình tự tôi yêu trường cũ. Tôi yêu trường cũ như vậy không chỉ vì kỷ niệm mà còn từ tình cảm nảy nở với những con người mới đang ở đó.

Hạnh phúc là chút bồi hồi tôi mang theo ít xa xăm sót lại trên đường trở về nhà

More...

CẢM TẠ

By Phạm Ngọc Luận

 

CẢM TẠ

Gia đình chúng tôi xin chân thành cảm tạ: Công ty Thoát nước & phát triển đô thị tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu; Công ty Lâm viên Cây xanh TP. Vũng Tàu; Công ty TNHH Sao Mai Công ty truyền thông Phương Nam; Ngân hàng Nông nghiệp huyện Hưng Nguyên tỉnh Nghệ An; Xí nghiệp In Nghệ An Báo Tuổi Trẻ Báo Lao động Báo Nhân dân thường trú tại Vũng Tàu; các cựu học sinh lớp 12T trường Cấp 3 Nam Đàn 2 tỉnh Nghệ An niên khóa 1980-1983 các cựu sinh viên lớp 8521 Ngành khai thác máy tàu biển Đại học Hàng Hải- Hải phòng và phụ huynh học sinh các trường PTTH Vũng Tàu chuyên Lê Quý Đôn Trần Nguyên Hãn Đinh Tiên Hoàng bà con khu phố 3 phường 3 TP. Vũng Tàu bạn bè làm báo trong ngoài địa phương các anh chị bạn bè thân hữu cùng các cơ quan đơn vị thân bằng quyến thuộc...đã giúp đỡ đến phúng viếng gửi vòng hoa thông tin trên các trang webs & blogs gửi email gọi điện thoại gửi tin nhắn chia buồn... và tiễn đưa Bà Mẹ của chúng tôi là:

Cụ bà  Nguyễn Thị Xuân sinh năm 1924 tại Khánh Sơn Nam Đàn Nghệ An từ trần ngày 09/01/2009 tại Vũng Tàu về nơi an nghỉ cuối cùng ( Nghĩa trang xã Khánh Sơn huyện Nam Đàn tỉnh Nghệ An).

          Mọi sơ suất xin được niệm tình tha thứ

          Tang gia đồng cảm tạ

Thay mặt tang quyến:                     

Phạm Ngọc Luận và Bùi Thị Tuyết

                             176/15/15/15 Trương Công Định phường 3 TP. Vũng Tàu



More...

CHUC MUNG NAM MOI

By Phạm Ngọc Luận

More...

NGHỀ CHO THUÊ CHÂN

By Phạm Ngọc Luận

  NGHỀ  CHO THUÊ "CHÂN" Ở VŨNG TÀU

Vài năm  gần đây dịch vụ  cho  thuê xe đạp xe máy ở Vũng  Tàu  đã phát triển khá nhanh. Do chi phí  bỏ  ra  ban đầu thấp tỉ  suất lợi nhuận cao nên số người tham gia dịch vụ này  đang tăng  theo cấp số nhân. Từ dăm bảy hộ gia đình cho khách du lịch thuê xe  đạp xe máy theo kiểu "nghiệp dư" của những năm đầu thập niên 90 đến nay lực lượng tham gia  cho thuê xe máy xe đạp kiểu "chuyên nghiệp" ở Vũng Tàu đã  lên  con số hàng trăm....Dân Vũng Tàu  gọi đây là  dịch vụ thuê "chân"....

KHỞI NGHIỆP....

Chưa có con số thống kê cụ thể nhưng theo những người làm lâu năm trong nghề  thì  bên cạnh 90-100 hộ gia đình cho thuê  xe máy chuyên nghiệp Vũng Tàu còn có hàng trăm nhân  viên  đang làm việc  tại các khách sạn  tham gia dịch vụ này kiểu nghiệp dư. Những hộ chuyên về dịch vụ cho thuê xe đạp  xe máy sống dọc tuyến đường Phan Chu Trinh-Thuỳ Vân Võ Thị Sáu (phường 2) và Thủ Khoa Huân Bà Triệu Khu dịch vụ du lịch dầu khí Lam Sơn (phường 1). Cụ Nguyễn  Kỵ ngụ tại Ngã ba Phan Chu Trinh-Võ Thị Sáu  là người đã có thâm niên 10 năm trong nghề cho thuê xe đạp xe máy kể lại: "Tui  vào nghề cũng hết sức tình cờ. Hồi ấy phương tiện đi lại rất khó khăn nên có vị khách du lịch người Đài Loan vào nhà tui chơi và nhã ý thuê tui chở đi công chuyện . Vì  bận nên tui nói ông ta để lại hộ chiếu rồi lấy chiếc xe  đạp Cửu Long của tôi mà đi. Hôm sau trả xe  ông ấy dúi vào tay tui 1 USD tui mừng rơn. Ý định cho thuê xe đạp xe máy của gia đình tui cũng nảy sinh từ đó....". Khởi nghiệp được 2 năm thì ông Kỵ tích cóp mua thêm chiếc Cúp 50 để khách thuê. Những năm 1994-1995 10 chiếc xe đạp và chiếc Cup 50 của ông Kỵ không bao giờ hết khách nên gia đình ông cũng lấy đó làm nguồn thu  nhập chính  nuôi các con ăn học. Ngày ít ông kiếm được 2 phân vàng ngày nhiều ông kiếm được nửa chỉ. Đối tượng thuê xe của ông  chủ yếu là khách quen khách du lịch ăn nghỉ tại các khách sạn trong thành phố. Biết ông làm ăn được   vài năm sau  hàng chục hộ gia đình trong xóm cũng nhảy vàolàm  ăn theo ông. Không kể một số gia đình cho thuê xe đạp xe máy "nghiệp dư" xóm Cây  Táo nơi ông ngụ cư  còn có khoảng 30 hộ gia đình chuyên về dịch vu cho thuê xe đạp xe máy. Không khai truương biển hiệu không quảng cáo rầm rộ nhưng nghề này chủ  yếu  dựa vào sự giới thiệu khách của các nhân viên khách  sạn. Ngày nay đối tượng thuê xe của họ cũng đa dạng phong phú hơn nhưng đa phần vẫn là  khách du lịch và người nước ngoài đang làm ăn sinh sống ngắn hạn  tại Vũng Tàu. Có 3 phương thức thuê xe đạp xe máy chủ yếu ở Vũng Tàu gồm: thuê theo giờ   thuê theo ngày và thuê theo tháng với  giá thuê dao động từ  8-10 ngàn đồng/giờ 80 -100 ngàn đồng/ngày 700-800 ngàn đồng/tháng (đối với xe máy) và 3-4 ngàn đồng/ giờ 10-12 ngàn đồng/ngày 80-100 ngàn đồng/tháng (đối với xe đạp).

 Ngoài xóm Cây Táo khu dân cư dọc đường Thủ  Khoa Huân Bà Triệu và Khu du lịch dịch vụ dầu khí Lam Sơn  cũng có khoảng 30-40 hộ  gia đình tham gia vào dịch vụ cho thuê xe đạp xe  máy. Nổi đình nổi đám và  có uy  tín nhất trong khu này là gia  đình anh Trần Thanh  Hiền ngụ  tại số 5 Thủ  Khoa Huân phường 1. Năm 1994 rời vùng  quê Vĩnh Long đến Vũng Tàu kiếm sống Hiền không có việc làm đành phải bươn trải với chiếc xe ôm. Sớm  nhận thức  được nhu cầu thuê xe máy của du khách nên ngoài việc sắm thêm vài chiếc xe đạp thể thao anh còn vay bạn bè mua thêm chiếc Cúp cánh én để phục vụ khách thuê. Dăm tháng sau thì Hiền  đủ vốn và mở rộng nghề.....

VÀ CUỘC CẠNH TRANH.....

Hiện nay việc cho thuê xe đạp ở Vũng Tàu khó khăn hơn trước vì khách  leo núi ít đường sá đã  thuận lợi hơn cho việc lưu thông của  xe máy song Hiền  vẫn duy trì việc cho thuê xe đạp nếu ai có nhu cầu. Chịu thương chịu khó làm ăn đến nay gia đình Hiền cũng đã có 8 chiếc xe máy chuyên dành riêng cho khách thuê. Không chỉ kinh doanh trên các đầu xe của mình Hiền còn  liên kết với các gia đình có xe cho thuê để đáp ứng các đoàn khách khi họ cần thuê xe với số lượng lớn. Hiền cười và khoe với tôi: " Nếu khách đến Vũng Tàu  theo tour và đến đông hướng dẫn  viên của đoàn chỉ cần báo trước 30 phút mình đủ khả năng cung cấp cho đoàn từ 40- 50 chiếc xe máy cùng lúc". Nhờ có kinh nghiệm và  giữ  được chữ tín trong làm ăn Hiền đã tạo  ra mạng lưới cho thuê xe máy rộng nhanh và khá hoàn hảo để phục vụ cho mọi đối tượng khách. Khách thuê xe  của anh chủ yếu là:  khách du lịch đến bằng đường biển khách du lịch thường xuyên ở các  khách sạn lao động người nước ngoài lưu trú ngắn hạn các gia đình địa phương có khách đến chơi đông.... Hầu hết các nhân viên lễ tân bảo vệ ở  các khách sạn tại Vũng Tàu đều "nhẵn" mặt Hiền bởi anh luôn là người đáp ứng đủ mọi nhu cầu của khách  thuê. Chỉ cần gọi cho anh bất cứ lúc nào số lượng xe bao nhiêu kiểu xe thế  nào anh đều cố gắng lo chu đáo. "Bảo vệ tính mạng cho khách đồng nghĩa với việc bảo vệ phương tiện" là phương châm nằm lòng của  Hiền nên khi giao xe cho khách bao giờ anh cũng kiểm tra độ an toàn của xe  kỹ lưỡng. Đối với khách thuê xe theo ngày  hay theo tháng định kỳ hoặc đột xuất anh đều dành thời gian kiểm tra xe. Khi cần thiết xe có thể được bão dưỡng hoặc sữa  chữa miễn phí hoặc tính giá phải chăng theo những điều khoản ràng buộc tại hợp đồng  thuê xe. Do nhiều  nguyên nhân khác nhau mà đã có không ít hợp đồng thuê  xe chỉ được thoả thuận bằng miệng. Để các hợp đồng miệng này có hiệu lực tránh mọi phiền toái thì  các nhân viên lễ tân bảo vệ khách sạn  là người làm trung gian chịu trách nhiệm một phần (được hưởng thù lao tương xứng với trách nhiệm này) trong quá trình giữ giấy  tờ tuỳ thân của khách thuê xe....Kỹ lưỡng là thế nhưng không phải lúc nào việc cho thuê xe máy cũng xuôi chèo mát mái. Chuyện khách thuê xe cuỗm mất  xe chuyện khách thuê xe gây tai nạn  đã từng xảy ra với không ít khổ chủ. Ngay như Hiền cuối năm 1999 cũng đã từng mất hai Dream Nhật bởi 2 vị khách thuê vốn là dân "lừa đảo" chuyên nghiệp.

Nguyễn Văn Hải ngụ  tại 15/1 Thủ Khoa Huân cũng đã  có thâm niên 5 năm nghề  trong nghề cho thuê xe máy. Theo Hải thì  gia đình  anh thường xuyên có 8-10 chiếc xe máy để khách thuê. Tuy nhiên vài năm trở lại đây việc cho thuê máy của gia đình anh và một số gia đình trong Khu dịch vụ dầu khí Lam Sơn đã bắt đầu khựng lại. So với những năm 95-96 giá cho thuê xe đạp xe máy giờ đã giảm 1/3. Đơn giản là gần đây xe Trung Quốc ra nhiều giá rẻ nên người mua xe để cho thuê ngày mỗi đông. Cùng với các hộ cho thuê xe máy chuyên nghiệp đa số bảo vệ ở  các khách sạn ở  Vũng Tàu đều mua xe để cho thuê. Nguyễn Th. nhân  viên bảo vệ khách sạn Hải Âu cũng đã đầu tư  5 xe máy để cho thuê hàng tháng kiếm không dưới 8 triệu đồng. Minh H. nhân viên lễ tân khách sạn M. và 3 người em của mình đã đầu tư gần 20 chục xe máy để đáp ứng nhu  cầu  thuê cho khách du lịch. Không  riêng gì Nguyễn Th. Minh H. nhiều nhân viên lễ tân bảo vệ chăm  sóc cây kiểng phục vụ bàn buồng ở một số khách sạn khác cũng đầu tư xe máy để cho thuê. Người ít thì 1 cái người nhiều thì 4-5 cái. Với giá cho thuê mà  chúng tôi đề cập hàng tháng chủ xe còn kiếm thêm được 1-1 5 triệu đồng/mỗi đầu xe.  Quả là một con số khá hấp dẫn đối với không ít  người lao động thuộc nhiều  thành phần kinh tế.

Nhu cầu về phương tiện đi lại cá nhân của khách du lịch và  người nước ngoài ngày mỗi  cao là yếu tố làm nở rộ loại hình dịch vụ cho thuê xe đạp xe  máy ở Vũng Tàu. Về phía các đối tượng cần thuê xe nhờ có dịch vụ này mà họ không phải lo lắng nhiều về phương tiện đi lại trong thời gian ngắn lưu lại Việt  Nam. Riêng đối với  chủ đầu tư xe để cho thuê chỉ cần làm một phép tính đơn giản nếu đầu tư một chiếc  xe máy Trung Quốc giá từ 8-9 triệu đồng để cho thuê "bèo" nhất nửa năm sau chủ xe  cũng thu hồi đủ vốn. Do vốn đầu tư  ban đầu thấp tỉ suất lợi nhuận cao nên nghề cho thuê xe máy "chuyên nghiệp" của nhiều gia đình  đã  bị một số nhân viên khách sạn lấn sân. Trong cuộc  cạnh tranh gay gắt này phần thắng  luôn thuộc về các  nhân viên khách sạn vì không ai khác họ là người nắm trong tay giấy tờ tuỳ thân của khách và thời  gian khách cư trú. Đó cũng là lý do mà họ sử dụng triệt để phương châm "thừa nội chí ngoại".Theo phương châm này thì chỉ khi nào xe  của mình được khách thuê hết họ mới  nhờ đến các hộ gia đình cho thuê xe máy  trong khu vực. Và lẽ dĩ nhiên trong các trường hợp như thế các nhân viên khách  sạn còn được hưởng thêm huê hồng của các  chủ xe (thường từ 10-12% trên tổng giá trị tiền  khách thuê).

Nguyễn Thế Hùng nhà ở đường Lương Văn Can cựu nhân viên khách sạn Neptune Vũng Tàu nói như đinh đóng cột với tôi rằng: "Cho thuê xe máy xe đạp là một  nghề đang hái ra tiền ở  Vũng Tàu. Mình đã có ý định mở một trung tâm cho thuê xe máy xe đạp cho khách du lịch hẳn hoi với giấy phép  kinh doanh đàng hoàng nhưng chưa tìm được mặt bằng thích hợp". Hy vọng điều Hùng nói sớm trở thành hiện thực để trong danh  sách các  loại  hình dịch vụ  du  lịch   lại có thêm một nghề mới toanh: nghề cho thuê xe đạp xe máy.

Trong giai đoạn nền kinh tế thế giới khủng hoảng lượng khách du lịch đến Vũng Tàu đang giảm sút nghiêm trọng. Nghề cho thuê "chân" ở Vũng Tàu cũng bị vạ lây. Nhưng nói gì thì nói nó cũng là cần câu cơm của không ít hộ gia đình đặc biệt là những gia đình trẻ mà cả hai vợ chồng đều làm trong ngành dụ lịch- một ngành đang đối mặt với vô vàn thách thức trong bối cảnh hiện nay.

                                                                                                            Ngọc Luận

                                                                       

More...

TẢN VĂN TẾT SỚM..

By Phạm Ngọc Luận

 

QUÀ CỦA NGƯỜI Ở PHỐ...

1. Cuối năm công việc cơ quan nào cũng bộn bề. Không khí Tết ở cơ quan anh càng chộn rộn khi người đến gửi thiệp chúc mừng quà tết ngày mỗi đông. Trong số những người đến cơ quan đông nhất có lẽ là người đi biếu lịch. Vì  bận bịu nên chẳng mấy người trong phòng chú ý đến những cuốn lịch khách biếu để góc phòng. Cuối tuần trước anh trưởng phòng nhắc cô tạp vụ: "Cô xem ai cần đến lịch thì kêu họ lấy đi. Rõ là lãng phí..". Cô tạp vụ chưa kịp đáp lời anh trưởng phòng đã lại nói tiếp: " Nói vậy thôi chứ thời buổi này mỗi nhà chỉ cần đến một cuốn lịch thôi. Sang tuần cô gọi mấy bà ve chai vào bán đi cho đỡ chật...". Cô tạp vụ tần ngần: Cho chẳng biết cho ai còn bán ve chai tuy thêm được vài chục ngàn đồng nhưng uổng quá. Nhìn những cuốn lịch còn nguyên trong gói kiếng lòng cô chùng xuống.... Sau vài giây lưỡng lự cô quyết định gọi đám thợ hồ đang làm ở một công trường gần đó sang lấy....

 2. Tôi nhận ra nét mặt hồ hởi của đám công nhân trong ánh chiều chạng vạng khi họ nhận  những cuốn lịch từ tay cô tạp vụ. Có chàng trai người Nghệ đến là ham khi giơ tay xin một lèo 5 cuốn lịch. Cô tạp vụ vừa cười vừa nói vui.. " Tha hồ các chú lấy nhé. Năm sau muốn lấy lịch các chú cứ đăng ký trước chị để dành cho...". Chàng trai lem lém: Ở thành phố nhà nào biết nhà nấy ở quê em làng trên xóm dưới biết nhau tất tần tật. Đi xa thỉnh thoảng  cũng muốn có chút quà gửi về quê biếu bà con lối xóm nhưng ngặt nỗi thiếu tiền. Thành thử ngày tết bọn em thường gom lịch gửi về quê. Anh  biết không! Ngày tết mấy bác hàng xóm ở quê em mà được biếu lịch thì vui hết biết. Tết quê em giàu nghèo chẳng biết có lịch treo là  đỡ cô quạnh lắm rồi....

 3. Khi ta lớn và đặc biệt là ta sống nơi phồn hoa đô hội giá trị của những cuốn lịch đơn thuần chỉ làm mốc tính thời gian. Cũng may là ở thành phố cứ Tết đến là các cơ quan đơn vị lại đua nhau in lịch. Rốt cuộc là người ta biếu lịch cho nhau như thói quen như nghĩavụ như để quảng cáo cho mình cho doanh nghiệp của mình.... Hạnh phúc đơn sơ nhưng bình dị mà người ở phố trao tặng nhau vô tình chẳng biết...Nhiều bà mẹ nhiều em bé thậm chí nhiều nam thanh nữ tú ở quê vẫn ngày đêm mong Tết để sớm được ra bưu điện nhận quà trong đó có những cuốn lịch của người thân đang mải miết làm ăn nơi thành phố gửi về. Chẳng có gì là cao sang nhưng quý giá vô ngần bởi ngoài cuốn lịch thường đi kèm một tấm lòng thơm thảo....Giản dị và đơn sơ nhỏ nhoi nhưng hạnh phúc. Niềm vui tưởng chừng thoáng qua chốc lát nhưng đọng mãi trong ký ức của thời gian....

 Những cuốn lịch Tết đang bay đến muôn nơi mang theo những lời chúc những mong đợi và đôi khi có cả những ngậm ngùi về người thân bao năm xa biền biệt. Xuân về trong nhà vắng bóng cháu con nhìn món quà xuân của người thành phố lòng người lại xốn xang....thương Tết vô ngần.

                                                                        NGỌC LUẬN

TẾT XƯA CÒN MẸ

Thưở nhỏ nhà nghèo nhưng Tết đến mẹ cũng dành dụm ít tiền mua quần áo mới cho các con. Mừng vì được mặc áo mới nhưng chị em tôi đứa nào cũng méo mặt bởi áo thì rộng quần thì ngắn quá mắt cá chân. Các con phàn nàn áo rộng mẹ bảo: mua rộng để khi lớn mặc còn vừa. Bảo sao quần ngắn thế mẹ ơi! Mẹ cười mà nước mắt trào mi: ngắn để các con chạy đỡ vướng. Lý do nào cũng hợp. Lớn lên một chút biết mẹ nghèo nên toàn xin áo quần cũ người ta về giặt mới và tân trang lại cho các con dùng. Năm tháng đổi thay cuộc sống giờ đã đủ đầy mà mẹ đã về nơi chín suối. Nhìn thấy con mình diện bộ cánh mới đến chúc Tết họ hàng lại thấy cay cay nơi sống mũi để thấy lòng nặng trĩu những xót thương...

                                                                             Ngọc Luận

More...

DƯ ÂM VÀ DƯ CHẤN NGÀY 20-11

By Phạm Ngọc Luận

Các học trò nhóm Hóa 2007 

DƯ ÂM VÀ DƯ CHẤN TÂM LÝ NGÀY 20.11

          Ngày 20/11 trôi qua đã lâu rồi nhưng lòng thầy vẫn còn ấm áp. Xen lẫn sự ấm áp về những tình cảm của phụ huynh học sinh gửi đến cho thầy là những dư chấn về tâm lý từ chính những câu chuyện rất cảm động ...Và hôm nay thầy mới có thời gian để tĩnh tâm viết những dòng thương yêu thay lời cảm ơn tới học trò.

            Hỡi các trò yêu! Đã bao lần thầy tự hỏi mình rằng với 17 năm không biên chế trong nghề dạy học thầy đã dành hết tâm lực trí lực cho học trò chưa; và chỉ cần nghĩ đến điều đó là lòng thầy cảm thấy lâng lâng những cảm xúc dạt dào. Thầy biết hẳn không phải học trò nào cũng yêu quí bộ mặt lạnh như tiền của thầy khi truy xét bài vở và gọi các trò lên bảng. Nhưng thầy biết thầy phải làm vậy vì tương lai của các trò. Càng yêu các trò thầy càng không thể dễ dãi với chính mình và với trò. Hơn nữa thầy cũng đã đi đến tận cùng của đam mê tận cùng của sự cố gắng để làm hết trách nhiệm của một người thầy. Bằng cách này hay cách khác thầy đã tạo cho các học trò của mình niềm tin và sức mạnh của tri thức về điều hay và lẽ phải ở đời..

     20/11 thầy đã nhận được rất nhiều hoa; và ba năm gần đây cứ đến ngày 19/11 là có một người khuyết danh gửi đến thầy một bó hoa. Thầy tôn trọng sự ẩn mình của người học trò đó cũng như thầy đã từng tôn trọng những cách giải hóa của các học trò trong quá trình dạy học để rồi nếu phương pháp đó hay hơn của thầy thì thầy ghi nhận và bổ sung vào kho kinh nghiệm của mình.

            20/11 một học trò cũ đến với thầy. Sau một hồi thầy trò tâm sự. Thầy hỏi trò"Con đi hết nhà các thầy cô giáo cũ chưa.?" Sau một vài giây bối rối cậu học trò ấy ( nay đã là tân sinh viên của một trường Đại học ở TP.HCM ) đỏ mặt ấp úng trả lời: "Có ai mà đi đâu thầy." Tôi gặng hỏi "Sao vậy con?." Cậu học trò gượng gạo:  "Con xin lỗi thầy. 12 năm con đi học chẳng ai quan tâm đến con ngoài ba mẹ và thầy"...Rồi sau đó tôi cũng hiểu....Cậu học trò ấy là con nhà nghèo bố mẹ bận mưu sinh nên chẳng bao giờ  quan tâm đến thầy cô giáo của con. Cậu học trò học hành cũng chỉ ở mức trung bình cá tính không có gì nổi bật nên chẳng thầy cô nào chú ý....Một chuyện buồn trong hàng trăm câu chuyện buồn phía sau cánh cổng trường ấy thầy biết và biết rõ lắm...

Một phụ huynh khác lại kể cho thầy câu chuyện rằng con trai của phụ huynh ấy học thêm môn Toán ở một người thầy nổi tiếng. Đưa con đến nhập lớp phụ huynh nọ cũng đến nhà gửi gắm thầy... Vậy mà khi con trai phụ huynh nọ nghỉ học hai tháng thầy vẫn không hế hay biết ( vì học phí đóng cho thầy cậu này vẫn gửi bạn đóng đều đều). Khi phát hiện con trai mình bỏ học thầy đi chơi lêu lổng họ đã đến nhà thầy để hỏi xem cháu nghỉ từ ngày nào để tìm biện pháp giáo dục. Nhận món quà nhỏ từ tay phụ huynh thầy bảo: " Cháu dạo này học hành tiến bộ. Anh chị cứ yên tâm.". Vợ chồng phụ huynh chết lặng và sau đó sống sượng chào thầy để ra về không dám nói chuyện mình đến để hỏi cho ra nhẽ vì sao cháu nghỉ học...

Nghe chuyện này thầy lại giật mình và sợ....Biết đâu nay mai thầy chẳng là thầy...

            Từ các câu chuyện trên thầy lại có thêm cho mình một kinh nghiệm sống.Vẫn biết là đến những ngày này rất nhiều phụ huynh cũ học trò cũ tặng thầy tiền và cả những món quà đắt tiền. Dù thầy từ chối lịch sự và thật tâm thầy cũng không muốn nhận những món quà đắt tiền ấy nhưng biết sao được khi tấm chân tình của những người cũ quá lớn và họ bảo với thầy: Có gì đâu thu nhập và đời sống của các cháu bây giờ cao lắm. Các em các cháu có được như này hôm nay một phần cũng nhờ công lao dạy dỗ của thầy.

            Công lao của thầy chẳng có gì to tát. Trách nhiệm với chính mình với đời buộc thầy phải có trách nhiệm với học trò. Chỉ có thế thôi hỡi các trò yêu....

             Và bao giờ cũng vậy.. các trò hãy đến với thầy bằng chính trái tim. Vậy là đủ  hỡi các trò yêu. Một lời nhắn tin cho thầy nếu không ghé thăm thầy được cũng đủ làm lòng thầy ấm áp và tận tâm hơn với thế hệ trò mới của thầy...

            Mỗi học trò đi qua cuộc đời thầy là mỗi niềm tin thầy gầy dựng hy vọng và chờ đợi...

            20/11 thầy lại tự hỏi mình và gửi đến các đồng nghiệp của mình trong và ngoài biên chế.

            Hãy tận tâm tận lực với học trò..Chẳng ai nỡ phụ công thầy. Cơm cha áo mẹ chữ thầy. Ấy là công lao trời bể....Điều ấy thầy biết và hẳn mọi người ai cũng biết.

            Thương lắm các trò yêu của thầy

           Ngọc Luận

More...